Đàn hương trong thực hành tâm linh và tôn giáo

Gỗ đàn hương tạc tượng Phật

Sinh ra từ cái nôi văn hoá tôn giáo, cây đàn hương trong tâm linh đóng một vai trò vô cùng đặc biêt. Cùng đọc tiếp bài chia sẻ vô cùng tâm huyết với cây đàn hương về loài cây đặc biệt trong tôn giáo và tâm linh này…

Người ta cho rằng, khi người cổ đại vô tình phát hiện ra mùi thơm toát lên từ những đám cháy rừng có cây gỗ thơm sinh sống, họ đã nghĩ đến việc dùng hương (nhang).

Mặt khác, khi khoa học kỹ thuật chưa phát triển, người ta cũng tin rằng các thế lực siêu hình thường sống ở những nơi mờ ảo mà làn khói tỏa ra từ việc đốt hương sẽ dẫn đến nơi ấy, giúp họ kết nối với thần linh.

Dẫu sao thì, việc dùng hương để lễ bái cũng đã xuất hiện từ mấy ngàn năm nay. Theo các ghi chép thì trong các loại danh hương, trầm hương được xem là hàng thượng đẳng. Theo sau trầm hương là đàn hương, loài cây được mệnh danh là “cây thiêng”, “thánh đàn” trong tôn giáo, bao gồm nhiều loại khác nhau như đàn hương trắng (bạch đàn), đàn hương vàng (hoàng đàn), đàn hương đỏ (tử đàn)… Trong đó, đàn hương trắng (thường gọi đàn hương) là loại có ý nghĩa và giá trị trong nhiều lĩnh vực.

Lịch sử đàn hương trong tâm linh

Có lẽ ít ai biết rằng, tên gọi thủ đô Viêng Chăn của Lào vốn bắt nguồn từ tiếng Pali (ngôn ngữ diễn đạt của Phật giáo Nam tông) mà ý nghĩa ban đầu của nó là “Khu rừng đàn hương của nhà vua”.

Sự tích cây đàn hương

Và ai đã từng xem qua sự tích Lục Tổ Huệ Năng, ắt hẳn vẫn còn nhớ ít nhiều sự kiện cao tăng Tam Tạng Trí Dược lập bia dưới cây đàn hương trước chùa Quang Hiếu; để tuyên đoán về sự ra đời của Lục Tổ Huệ Năng (638 – 713) – vị tổ thứ 6 của Thiền Tông Trung Hoa, quê ở Lĩnh Nam. Ngôi chùa ấy ngày nay vẫn còn ở thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, TQ (đất Lĩnh Nam trước đây bao gồm cả Quảng Đông). Mặt khác, những ghi chép trong Cương mục – công trình y học nổi tiếng của Trung Hoa cũng đã minh chứng thêm cho sự tồn tại của cây đàn hương trong câu chuyện này: “Gỗ đàn hương, vẫn còn ở vùng đất Lĩnh Nam. Lá giống như vải thiều, có màu xanh và mịn”.

Vai trò đàn hương trong thực hành tâm linh và tôn giáo

Quay trở lại với vai trò của đàn hương trong thực hành tâm linh và tôn giáo, có thể thấy, những người theo Ấn Độ giáo, những người Do Thái và các Phật tử đều có sự quan tâm đặc biệt với loại cây này. 

Không phải ngẫu nhiên mà đàn hương được xem là “thần thánh chi thụ” và mang một cái tên thấm đẫm tinh thần Phật giáo: “chiên đàn”. 

Và để biết lòng mến chuộng của Phật tử đối với gỗ đàn hương như thế nào, chỉ cần xét hai pho tượng đạt kỷ lục Guinness sẽ thấy: 

Gỗ đàn hương tạc tượng Phật
Gỗ đàn hương tạc tượng Phật

Đây là tượng Phật A Di Đà tại chùa Hồng Liên (thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp), cao 4m, nặng 4,2 tấn, đạt kỷ lục tượng Phật A Di Đà bằng gỗ đàn hương cao nhất Việt Nam năm 2016.

Đàn hương được ứng dụng nhiều trong tâm linh và tôn giáo
Đàn hương được ứng dụng nhiều trong tâm linh và tôn giáo

Và đây là tượng Phật Di Lạc tại tu viện Ung Hòa Cung (Bắc Kinh, TQ), cao tổng cộng 26 m, đường kính 8 m, nặng khoảng 100 tấn, được làm từ thân cây đàn hương khổng lồ, đạt kỷ lục Guinness thế giới vào năm 1990.

Vì sao giới Phật tử lại ưa chuộng đàn hương như thế? 

Chiên đàn trong Phật tịch

Nếu xem lại kinh sách Phật giáo, ta sẽ thấy cây đàn hương được nhắc đến rất nhiều trong Chuyện tiền thân đức Phật, trong Kinh Pháp Hoa, Kinh Pháp Cú, Kinh Tăng Chi Bộ, Mi Tiên vấn đáp, trong Tạng Kinh… và dễ thấy hơn là ở bài niệm hương – bài Tán Chiên đàn (“Chiên đàn hải ngạn – Lư nhiệt thanh hương – Da Du tử mẫu lưỡng vô ương …”). Trong đó, đàn hương được nhắc đến như một loại cây quý, thơm tho trên cõi thế và rất linh thiêng, khi thoa hương của nó sẽ giúp tinh thần minh mẫn và hơn nữa còn giúp trị bệnh. Chính vì vậy, trước đây, Phật tử hay dùng “chiên đàn” để cúng dường cho Phật.

Kinh Pháp Cú có đoạn nhắc đến đàn hương như sau: “Hương chiên đàn, hương đa-già-la đều là thứ hương vi diệu, nhưng không bằng thứ hương đức hạnh, xông ngát tận chư thiên”. Trong Chuyện tiền thân đức Phật, cây đàn hương cũng được nhắc đến cùng với cây gụ:

Gụ, đàn hương mọc khắp nơi

Cùng nhiều cây khác không lời diễn ca.

Cây dâu, cây dẻ, phượng hoa

Mọc dày chi chít chen đua la đà.”

Đàn hương làm tràng hạt

Chính vì thế, gỗ đàn hương đã được ứng dụng để chế tác thành các sản phẩm văn hóa tâm linh như chuỗi hạt, quyền trượng, ngọc bội, tượng Phật… và đặc biệt là làm thành nhang để đốt khi tụng kinh, ngồi thiền hoặc làm Pháp hội. Như đã biết, nhang đàn hương, trầm hương và đinh hương là bộ ba không thể thiếu trong thực hành Phật giáo (“aloeswood” là trầm hương, không phải cây lô hội).

Đàn hương trong tâm linh sử dụng làm tràng hạt
Đàn hương trong tâm linh sử dụng làm tràng hạt

Hương chiên đàn

Khi trả lời các Phật tử về việc đốt hương, hòa thượng Tịnh Không đã đề cập đến phẩm chất của đàn hương rằng: “… miễn nó là thuần chính, không phải tà khí là được. Thế nào là tà khí? Có rất nhiều hương dùng mùi để tạo thành. Mùi hương đó có thể kích thích người ta, nhưng mà nó không thuần chính. Ví như đàn hương, hương của đàn hương là thuần chính. Cho nên hương không cần phải đốt nhiều, một cây cũng đủ rồi. Cho nên trong Pháp hội lần này, chúng tôi chỉ đốt ba nén hương thôi, cần nói cho rõ ràng đạo lý này…” (ba nén hương là tượng trưng cho Giới hương, Định hương, Tuệ hương – ba phương diện tu tập cho người xuất gia lẫn tại gia).

Hương đàn hương là thuần chính
Hương đàn hương là thuần chính

Không chỉ Phật giáo mà các nền tôn giáo khác cũng rất chú trọng đàn hương. Nói cách khác, hàng ngàn năm qua, việc sử dụng gỗ đàn hương trong cuộc sống đã trở thành một phần của văn hóa Ấn Độ nói riêng và Châu Á – Thái Bình Dương nói chung, đặc biệt là ở các nước Trung Quốc, Indonesia, Ấn Độ và Nhật Bản.

Ứng dụng tâm linh và tôn giáo khác

Bột gỗ và tinh dầu đàn hương

Với tinh dầu đàn hương và bột gỗ đàn hương, người ta thường dùng nó trong thiền định, trong các nghi thức tôn giáo và tang tế (như một chất ướp xác). Người phương Đông cho rằng hương đàn hương có thể làm cho tinh thần minh mẫn và hỗ trợ khai mở “con mắt thứ ba” (hay còn gọi là “Huệ nhãn”, “Thần nhãn”, là “con mắt trí tuệ” có thể thấy được những điều mà hai con mắt trần không thấy được như quá khứ, tương lai, những thứ vô hình…).

Tinh dầu đàn hương giúp tinh thần minh mẫn
Tinh dầu đàn hương giúp tinh thần minh mẫn

Gỗ đàn hương

Với gỗ đàn hương nguyên khối, ngoài các ứng dụng như đã nêu trên, người ta còn dùng nó để làm quan tài cho những người giàu có và có địa vị xã hội. Theo quan niệm tâm linh, người ta tin rằng mùi hương ngọt ngào của gỗ đàn hương sẽ cùng vong linh đi về thế giới bên kia và xoa dịu nỗi đau của người ở lại. Khi Thánh Gandi – vị anh hùng dân tộc của Ấn Độ qua đời vì bị ám sát, gỗ đàn hương cũng đã được dùng để làm giàn hỏa thiêu (người ta cho rằng có khoảng 4 tấn đàn hương đã được dùng – ý kiến khác cho là 1 tấn).

Nhìn về chiều dài lịch sử, sự ưa chuộng đối với gỗ đàn hương cũng đã có từ thời cổ đại, khi các ghi chép cho thấy những đoàn lữ hành từ Ấn Độ đến Ai Cập, Hy Lạp và Rô Ma đều mang theo đầy gỗ đàn hương trên xe của mình.

Tác dụng “hưng phấn” của đàn hương

Và một điều nữa là, quan niệm dân gian và các kết quả nghiên cứu đều cho rằng đàn hương có tác dụng “hưng phấn”. Tuy nhiên, sự “hưng phấn” ở đây nên được hiểu theo ý nghĩa tinh thần hơn là nhục dục. Nói cách khác, sự kết hợp phù hợp giữa lòng mộ đạo và mùi hương đàn hương sẽ giúp những người thực hành độc thân có thể chuyển hóa “năng lượng tình dục” thành sự sáng tạo; từ đó tạo điều kiện cho những nhận thức bí ẩn (quá trình này được gọi là sự “thăng hoa tình dục”). Điều này cũng hoàn toàn ứng hợp với tinh thần “đoạn dục” của nhiều tôn giáo thế giới. 

Và đây, ít nhiều cũng là một câu trả lời cho lý do vì sao các nền tôn giáo lại xem đàn hương như một phương tiện hỗ trợ cho người tu tập trong quá trình tinh tấn hành trì!

 

Summary
Đàn hương trong thực hành tâm linh và tôn giáo
Article Name
Đàn hương trong thực hành tâm linh và tôn giáo
Description
Sinh ra từ cái nôi văn hoá tôn giáo, cây đàn hương trong tâm linh đóng một vai trò vô cùng đặc biêt. Cùng đọc tiếp bài chia sẻ vô cùng tâm huyết với cây đàn hương về loài cây đặc biệt trong tôn giáo và tâm linh này...
Author
Publisher Name
https://sandalwood.com.vn/
Publisher Logo